کاربرد نرم افزار اکسل در مهندسی صنایع

زمان تقریبی مطالعه: ۱۰ دقیقه

به عنوان یک فردی که در رشته مهندسی صنایع تحصیل کرده است. به خوبی می دانید که گستره رشته صنایع وسیع است. و این رشته زمینه ها و حوزه های کاری و علمی متعدد و مختلفی را در بر می گیرد. از مباحث کنترل پروژه گرفته تا حمل و نقل را در این رشته می بینیم. که هر یک از این مباحث نرم افزار های مختص به خود را دارند که این خود انبوهی از نرم افزارها می شود.

در میان انبوه این نرم افزارها فراگیری و آموزش آن ها برای دانشجویان و مهندسان صنایع به یک دغدغه تبدیل شده است. و همیشه این سوال در ذهن صنایعی ها مطرح می شود که کدام نرم افزار کاربرد و گستره بیشتری در صنایع دارد؟

برای پاسخ به این سوال باید بگوییم که نرم افزار اکسل از مجموعه نرم افزارهای شرکت مایکروسافت می تواند گزینه مناسبی باشد. در واقع اکسل یک نرم افزار همه کاره و تمام عیار است که با استفاده از توابع فراوان و زبان برنامه نویسی ویژوال بیسیک (vba) به یک ابزار قدرتمند برای مهندسان صنایع تبدیل شده است. همچنین توانایی ایجاد نمودارهای زیبا و حرفه ای در گزارش های حرفه ای باعث شده است که محبوبیت و کاربرد اکسل افزایش پیدا کند. در بسیاری موارد از اکسل برای گرفتن گزارش های مختلف مانند گزارش برای مدیریت استفاده می کنند.

همان طور که گفتیم  نرم افزار اکسل دارای توابع ریاضی زیادی است که این توابع زمینه های مختلفی مانند حسابداری، مالی، اقتصادی، آماری و غیره را در بر می گیرند. همین گستردگی در توابع نقطه عطفی برای این نرم افزار شده است و امکان بکارگیری و کاربرد اکسل را در زمینه های مختلف به وجود آورده است.

مهندسی صنایع نیز از همین گستردگی در توابع اکسل برای تسریع در حل مباحثی مانند برنامه ریزی تولید و کنترل انبار، تهیه گزارش از میزان پیشرفت پروژه، محاسبات اقتصادی طرح های مالی و توجیهی، ترسیم ابزار ها و نمودار های کنترل کیفیت، حل مسائل بهینه سازی با استفاده از توابعی مانند solver، تهیه طرح های چیدمان برای طرح ریزی کارخانه جات و بسیاری موارد دیگر استفاده کرده است.

کاربرد اکسل در مدیریت پروژه

با اطمینان می توان گفت که مدیران پروژه بیشترین سر و کار و استفاده از نرم اکسل را دارند و دلیل آن هم همان طور که در بالا اشاره شد وجود نمودار های گرافیکی و امکان تهیه گزارش های حرفه ای است. و نیز تعامل خوب نرم افزار اکسل با نرم افزارهای مدیریت و کنترل پروژه به ویژه مایکروسافت پراجکت MSP است. به عنوان نمونه ای از کارایی و کاربرد اکسل برای مدیران پروژه می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • امکان تهیه شاخص ارزش کسب شده پروژه ها EVM
  • ایجاد انواع درصد پیشرفت پروژه مانند پیشرفت های زمانی، هزینه ای و کاری پروژه
  • امکان ترسیم انواع نمودارهای پیشرفت پروژه مانند Gantt Chart ،S-Curve
  • امکان طراحی و ایجاد گزارشات داشبوردی یا همان داشبوردهای مدیریتی برای پروژه

 

کاربرد اکسل در مدیریت پروژه

در مواردی دیده می شود که پروژه های بسیار بزرگ مانند پروژه های ایجاد سکو های نفتی و یا مواردی از این دست از نرم افزار اکسل به عنوان دیتابس پروژه استفاده می شود. به این صورت که اطلاعات پروژه مانند منابع در دسترس پروژه، نیروی کار، اطلاعات مربوط به بودجه در یک فایل اکسل ذخیره شده و از نرم افزارهای قوی تر مدیریت و کنترل پروژه مانند Primavera برای مدیریت پروژه استفاده می شود.

کاربرد اکسل در کنترل کیفیت

در فرآیند کنترل کیفیت که معمولا در سازمان های تولیدی مورد استفاده قرار می گیرد به این شکل است که نمونه هایی از محصولات گرفته شده و اطلاعات هر بار نمونه گیری ثبت می شوند. به کمک این اطلاعات نمودار هایی مانند نمودار استخوان ماهی، نمودار پارتو، نمودار نقطه ای و چند مورد دیگر که به ابزارهای کنترل کیفیت معروف هستند، رسم می شوند تا میزان انحراف فرآیند را بررسی شود.

این میزان انحراف را با کمک نمودار ها مشخص می کنند و برای ترسیم این نمودار ها در اکسل به این صورت عمل می کنند که اطلاعات نمونه گیری ها را در یک جدول در اکسل وارد کرده و به کمک ابزار رسم نمودار اکسل این نمودار ها را رسم می کنند. در موارد پیشرفته تر ابزارهایی مانند نمودار داده ها، نمودار کنترل میانگین، نمودار متحرک، نمودار R، نمودارهای کیفی مانند P ،NP ،C ،U و شاخص های مانند Cp ،Cpl ،Cpu و Cpk برای بررسی میزان انحراف فرآیند ها تهیه می شوند.

کاربرد اکسل در تحقیق در عملیات (OR)

مهم ترین هدف در پژوهش عملیاتی یا همان تحقیق در عملیات خودمان انتخاب بهینه ترین راه حل از میان راه حل های موجود برای مسئله است. گاهی اوقات حل این مسائل به صورت دستی امکان پذیر نبوده و بایستی از کامپیوترها و نرم افزارها برای حل آن ها کمک گرفت. اگر چه نرم افزار های مانند LINGO ،LINDO، GAMS، GINO، TORA برای این کار طراحی شده اند اما اکسل نیز می تواند در این لیست قرار بگیرد و به ما در انتخاب بهترین مسیر کمک کند.

نرم افزار اکسل این امکان را به ما می دهد که بتوانیم به حل مسائل بهینه سازی در اکسل با روش ترسیمی بپردازیم. همچنین با استفاده از ابزار Solver اکسل مسائل برنامه ریزی خطی را حل کنیم. از دیگر کاربردهای اکسل در این زمینه می توان به حل مدل های خطی و غیر خطی، حل مسائل بهینه سازی شبکه، حل مسائل حمل و نقل و حل مساله تخصیص اشاره کرد.

کاربرد اکسل در برنامه ریزی تولید و عملیات

یکی از مهم ترین مباحث در رشته مهندسی صنایع را می توان برنامه ریزی و کنترل تولید و عملیات یا به اختصار برنامه ریزی تولید عنوان کرد. برای اثبات این ادعا همین می تواند کافی باشد که بخش عمده از دروس این رشته به صورت مستقیم یا غیر مستقیم به مطالب این حوزه پرداخته اند. و برای کمک به مهندسان صنایع در این زمینه نرم افزار های مختلفی مانند MRP، OPT، FLB به وجود آمده اند.

اما نرم افزار اکسل این توانایی را به ما می دهد که بتوانیم مدل برنامه ریزی تولید مورد نظر خود را ایجاد و پیاده سازی کنیم.  همچنین امکان طراحی برنامه ریزی اصلی تولید MPS و طراحی و اجرای مدل برنامه ریزی احتیاجات مواد MRP را به ما می دهد. از کار های دیگری که در این زمینه برنامه ریزی تولید با اکسل می تواند انجام داد پیاده سازی سیستم انبار داری و طراحی فرم ها و کدینگ انبار است.

کاربرد اکسل در طرح ریزی واحد های صنعتی

موضوعی که در طرح ریزی یک واحد صنعتی مورد اهمیت قرار می گیرد چیدمان صحیح بخش های مختلف یک واحد تولیدی در کنار یک دیگر است. به طوری که بتوان به بهترین بهره وری در استفاده از امکانات آن واحد رسید در حالی که هزینه های آن واحد تولیدی حداقل است. برای تحقق این مهم بایستی بخش های مختلف را بر اساس میزان ارتباط و مواردی از این دست در کنار یک دیگر قرار گیرند تا به بالاترین بهره وری برسیم.

اکسل نیز از پس این مسئله بر می آید و توانایی حل و طراحی بهینه ترین چیدمان را دارد. ولی برای این کار در اکسل نیاز به ماکرو نویسی داریم. در واقع ما در اکسل با استفاده از ماکرو الگوریتم های نرم افزارهایی طرح ریزی واحدهای صنعتی مانند ALDEP و CRAFT را پیاده سازی می کنیم.

 

کاربرد اکسل در طرح ریزی واحد های صنعتی

 

کاربرد اکسل در مدیریت مالی

هر چند که این مورد بیشتر برای دانشجویان گرایش مدیریت مالی و مدیران مالی شرکت ها مناسب است. اما با توجه به وجود مطالب حوزه مدیریت مالی در رشته مهندسی صنایع این مورد نیز می تواند برای مهندسان صنایع مفید باشد. از موارد مهم کاربرد اکسل در این زمینه می توان به  نحوه محاسبه اقساط و بهره متعلق به وام های دریافتنی، تفاوت سود حسابداری و سود اقتصادی، روش های محاسبه استهلاک دارایی ها، اوراق قرضه، اشاره کرد.

به عنوان یک منبع مناسب در این زمینه می توان کتاب کاربرد اکسل در مدیریت مالی سرمایه گذاری و مدل سازی مالی به تالیف محمدسیرانی و محمد کریم آبادی از انتشارات کیومرث اشاره کرد.

کاربرد اکسل در آمار مهندسی

با توجه به این که اکسل در دسته بندی توابع خود یک دسته بندی مختص توابع آماری دارد یک مهندس صنایع می تواند بسیاری از نیاز های خود را در این زمینه برطرف کند. در این مورد می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • ایجاد انواع میانگین ها مانند میانه، چندک ها، نما
  • طراحی شاخص های پراکندگی
  • تعیین دامنه تغییرات، واریانس و انحراف معیار برای داده ها
  • تولید اعداد تصادفی مورد نیاز آزمون های آماری
  • امکان کار با توابع آماری مانند نرمال، یکنواخت، پواسون، مثلثی، دوجمله ای، برنولی، گسسته
  • ترسیم انواع نمودارهای آماری

کاربرد اکسل در اقتصاد مهندسی

هدف اصلی در درس اقتصاد مهندسی در رشته مهندسی صنایع، انتخاب طرح بهینه از میان دو یا چند طرح اقتصادی و مالی است. که برای این کار از روش های مختلفی مانند نرخ ارزش فعلی، محاسبه نرخ بهره، نقطه سر به سر، آنالیز حساسیت طرح، میزان استهلاک، نرخ بازگشت سرمایه و مواردی از این دست استفاده می کند.

نرم افزار اکسل با وجود توابع مالی و اقتصادی اش این امکان را به مهندسان صنایع می دهد که به راحتی محاسبات خود در این زمینه را انجام دهند.

 

به عنوان سخن پایانی باید بگوییم که اگر تردید دارید که به فراگیری کدام نرم افزار بصورت حرفه ای در رشته مهندسی صنایع بپردازید. باید بگوییم که نرم افزار اکسل می تواند گزینه مناسبی برای این انتخاب باشد ضمن این که با فرا گیری یک مبحث در آن این اماکن را دارید که سایر مباحث را سریع تر و با دقت بیشتری یاد بگیرید. پس زمان را از دست ندهید و از همین امروز شروع کنید به کار با این نرم افزار.

کاربرد اکسل در اقتصاد مهندسی

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *